السلمي ( مترجم : حسيني )

28

ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي )

زنان صوفى و شعر در زمره زنان صوفى عده‌اى بودند كه شعر عارفانه سرودند و بعضى ابيات از ايشان بازمانده است . رابعه عدويه ، ريحانه والهه از اهالى بصره ، شعوانه ابلّيه ، عثامه ، ذكّاره ، رابعه بنت اسماعيل ، فاطمه أمّ اليمن ، تحفه ، ميمونه ، آسيه و حيّونه ، زنانى هستند كه اشعارى ( به عربى ) از ايشان بازمانده است . با وجودى كه بعضى ايشان چون شعوانه اصلا ايرانى بودند ، اشعار باقى مانده از ايشان همه به زبان عربى است . تنها در بعضى موارد سلمى يا ابن جوزى متذكّر مىشوند كه او به فارسى سخن مىگفته و بعضى جملات يا كلمات فارسى ايشان را البتّه به عربى نقل مىكنند . بعضى از اين زنان شاعر از عقلاى مجانين به شمار مىآيند ، چون ريحانه ، ذكّاره ، تحفه و . . . كه درباره‌ى ايشان سخن خواهد رفت . نويسندگان تذكره ابياتى را به رابعه عدويه نسبت داده‌اند . عزّ الدّين محمود كاشانى صاحب مصباح الهدايه سراينده‌ى چندين بيت عربى عارفانه را رابعه عدويه مىداند . به نظر مىرسد كه بيشتر ابيات ، سروده خود رابعه نيست و او تنها اين ابيات را ترنّم مىكرده است . اما ابو طالب مكّى در قوت القلوب و غزالى در ربع منجيات احياء